Budynek Maggi 1911
Płynna przyprawa o tajnej recepturze
Celem Juliusa Maggiego była poprawa ubogiej diety robotników poprzez dostarczanie pożywnych, niedrogich i łatwych w przygotowaniu produktów spożywczych. Pod koniec XIX wieku ten pionier przemysłowej produkcji żywności wynalazł zupy w proszku, kostkę bulionową oraz słynną płynną przyprawę w brązowej butelce z żółto-czerwoną etykietą. Receptury strzegł niczym największego skarbu.
Aby zaznaczyć swoją obecność w stolicy Niemiec, w 1911 roku przeniósł siedzibę firmy z Singen do Berlina. W reprezentacyjnym budynku frontowym mieściły się biura zarządu, natomiast magazyny ulokowano wokół czterech tylnych dziedzińców. Dziś kompleks ten jest siedzibą różnych firm, biur i przedsiębiorstw.

Dom Czekolady Rausch (1918/1999)
Tradycyjne czekolady w wyrafinowanym wydaniu – W 1890 roku Wilhelm Rausch senior otworzył cukiernię, w której sprzedawał czekolady, trufle i praliny. W 1918 roku rodzinny biznes przejął jego syn, Wilhelm Rausch junior, zakładając firmę Wilhelm Rausch – Herstellung feinster Pralinen, Schokoladen und Honigkuchen („Wilhelm Rausch – producent najwyższej jakości pralin, czekolad i pierników”). W 1999 roku przy Gendarmenmarkt otwarto obecny Dom Czekolady Rausch – największy tego typu obiekt na świecie, mieszczący sklep z czekoladą oraz kawiarnię. Monumentalny budynek został pierwotnie wzniesiony w 1907 roku dla spółki deweloperskiej Berlinische Bodengesellschaft. W 2018 roku na parterze otwarto Rausch Deli. Drugie piętro przeznaczono na produkcję czekolady, natomiast na trzecim piętrze znajduje się kawiarnia.

Dom wydawniczy Mosse (1903/1923/2000)
Trudno dziś wyobrazić sobie, jak wszechobecna była prasa drukowana po 1900 roku. Setki różnych gazet i czasopism sprzedawano w kioskach, a czytano je w kawiarniach, na parkowych ławkach i w środkach komunikacji publicznej. Żydowski wydawca Rudolf Mosse (1843–1920) był odpowiedzialny za wydawanie aż 130 tytułów prasowych. Publikował także legendarny liberalny dziennik „Berliner Tageblatt”, pierwszą berlińską gazetę codzienną. Obok wydawnictw Ullstein i Scherl uznawany jest za jednego z twórców berlińskiej dzielnicy prasowej. Do dziś z tego zespołu zachował się jedynie ten budynek. Został on uszkodzony podczas powstania spartakusowców w 1919 roku oraz w czasie II wojny światowej. W 1923 roku architekt Erich Mendelsohn przebudował go i podwyższył o trzy kondygnacje. Elegancka elewacja z żelaza i ceramiki doskonale oddaje dynamikę epoki nowoczesności. W czasach NRD budynek został odrestaurowany w oszczędnej formie i mieścił Druckkombinat Berlin, jedną z największych drukarni Berlina Wschodniego. Po upadku Muru Berlińskiego zrekonstruowano fragmenty historycznej fasady. W 2000 roku Mosse Center przekształcono w budynek biurowy.

Fabryka Kosmetyków Alfred Heyn (1956)
Fabryka produktów kosmetycznych i pielęgnacyjnych
W 1956 roku przedsiębiorstwo Alfred Heyn, Parfüm und Kosmetik Großhandlung otworzyło swoją siedzibę przy Franklinstraße oraz zakłady produkcyjne przy Salzufer w Berlinie. W fabryce wytwarzano perfumy i kosmetyki, które trafiały na rynek niemiecki i zagraniczny.
Produkcja kosmetyków była prowadzona do 1980 roku. Następnie obiekt przejęła firma Guhl, rozpoczynając w nim produkcję środków do pielęgnacji włosów. Kilka lat później zakład znalazł się w rękach koncernu Beiersdorf, właściciela wielu znanych marek kosmetycznych.
Do dziś fabryka pozostaje ważnym ośrodkiem produkcyjnym. Powstają tu m.in. żele pod prysznic, szampony i odżywki marki NIVEA, przeznaczone na rynek europejski. Dzięki wysokiemu stopniowi automatyzacji procesów produkcyjnych zakład osiąga imponującą wydajność – każdego dnia z linii produkcyjnych schodzi około miliona opakowań produktów myjących i pielęgnacyjnych.
Obiekt jest przykładem ciągłości berlińskiej tradycji przemysłowej, łącząc wieloletnią historię produkcji kosmetyków z nowoczesnymi technologiami stosowanymi we współczesnym przemyśle.

Hala Turbin AEG (1909)
Ikona berlińskiej architektury
Ten industrialny budynek ze stali, betonu i szkła zajmuje stałe miejsce w encyklopediach architektury na całym świecie. Na początku XX wieku architekt Peter Behrens i inżynier Karl Bernhard stworzyli wyjątkową koncepcję budynku fabrycznego, wyznaczając nowe standardy w architekturze przemysłowej.
Konstrukcja hali została wyeksponowana zamiast ukryta za elewacją. Jej boczne ściany, określone przez jednego ze współczesnych obserwatorów jako „jedno ogromne szklane okno”, nadały budynkowi nowoczesny i przejrzysty charakter.
W jasnej i przestronnej hali produkowano najnowocześniejsze wówczas turbiny parowe. Wraz ze wzrostem ich rozmiarów i masy konieczne było zapewnienie odpowiednio dużej przestrzeni produkcyjnej oraz suwnic zdolnych do przenoszenia ogromnych ciężarów. Fabryka spełniała te wymagania – i nadal je spełnia.
Obecnie firma Siemens Energy produkuje w tym miejscu nowoczesne turbiny gazowe dla elektrowni. W 1956 roku historyczna hala stała się pierwszym obiektem przemysłowym w Berlinie objętym ochroną konserwatorską, co potwierdziło jej wyjątkowe znaczenie dla historii architektury i techniki.

Humboldthafen (1850) — Berliński Dworzec Główny (2006)
Monumentalny węzeł komunikacyjny – Wizjonerski architekt krajobrazu Peter Joseph Lenné zaprojektował Humboldthafen (Port Humboldta) w 1850 roku nie tylko jako przystań dla statków, lecz także jako ozdobny akwen z taflą wody odbijającą otaczającą architekturę. Port nazwano na cześć słynnego przyrodnika Aleksandra von Humboldta. Po otwarciu Osthafen (1913) i Westhafen (1923) [obiekt 13] Port Humboldta został zamknięty. W okresie powojennym miejsce to pozostawało w cieniu Muru Berlińskiego, niczym uśpiona królewna. Po upadku muru i budowie nowego Dworca Głównego (Hauptbahnhof) okolica odzyskała swoje znaczenie i ożyła na nowo. Aby zrobić miejsce pod nową inwestycję, rozebrano dawny Lehrter Bahnhof, wzniesiony w 1882 roku. Nowoczesny, pełen światła Dworzec Główny został zaprojektowany przez pracownię Gerkan, Marg & Partners. Łączy on dwa krzyżujące się poziomy linii kolejowych i kolei miejskiej S-Bahn z trzema kondygnacjami sklepów i restauracji. Atrakcyjne położenie w samym centrum miasta, nad historycznym akwenem dawnego portu, przyciąga coraz większe zainteresowanie. W jego otoczeniu powstaje nowa, nowoczesna dzielnica.

Instytut Badawczy Hydrauliki i Budowy Okrętów (1903/1974)
Z inicjatywy cesarza Wilhelma II na berlińskiej Wyspie Śluz (Schleuseninsel) w 1903 roku wzniesiono obiekt wyposażony w kanał przepływowy, przeznaczony do badań nad konstrukcją okrętów wojennych. Był to jeden z najnowocześniejszych ośrodków tego typu w Niemczech, służący do testowania zachowania jednostek pływających w kontrolowanych warunkach.
Spektakularną rozbudowę kompleksu zaprojektował architekt Ludwig Leo, a jej otwarcie nastąpiło w 1974 roku. Charakterystycznym elementem stała się ogromna różowa rura, przebiegająca przez intensywnie niebieską halę laboratoryjną. Ten odważny zestaw kolorów sprawił, że budynek zyskał status ikony architektury pop-artowej.
Wewnątrz znajduje się duży zbiornik wodny, w którym woda jest wprawiana w ciągły ruch. Za pomocą specjalnej windy badacze umieszczają w nim modele statków o długości do 9 metrów i poddają je działaniu prądów wodnych, odtwarzając warunki zbliżone do rzeczywistych. Pozwala to analizować właściwości hydrodynamiczne projektowanych jednostek pływających.
Obecnie ten historyczny obiekt badawczy jest wykorzystywany przez Politechnikę Berlińską (Technische Universität Berlin), gdzie prowadzone są badania z zakresu obliczeniowej mechaniki płynów i dynamiki przepływów.

Instytut i Muzeum Roberta Kocha
Instytut Roberta Kocha jest jednym z najstarszych instytutów biomedycznych na świecie. Światowej sławy laureat Nagrody Nobla Robert Koch pracował tu w latach 1900–1904. W 1876 roku odkrył, że mikroorganizmy mogą być przyczyną chorób zakaźnych, a w 1882 roku ogłosił odkrycie prątka wywołującego gruźlicę. Obok Louisa Pasteura z Francji Koch uznawany jest za jednego z pionierów nowej dziedziny nauki – bakteriologii. Po jego śmierci w 1910 roku został pochowany w mauzoleum znajdującym się na terenie instytutu. Obecnie naukowcy z Instytutu Roberta Kocha prowadzą badania nad chorobami, oceniają zagrożenia oraz opracowują zalecenia dotyczące ochrony zdrowia. Muzeum Instytutu Roberta Kocha nie tylko przedstawia wkład uczonego w rozwój nauki, lecz także pełni funkcję centrum edukacji zdrowia publicznego, przybliżając współczesne zagadnienia badań medycznych i profilaktycznych. Mauzoleum jest udostępnione do zwiedzania.

Kornversuchsspeicher (1898)
Celem badań prowadzonych w tym budynku, otwartym w 1898 roku, było usprawnienie zaopatrzenia w żywność szybko rosnącej liczby mieszkańców. Szybko opracowano skuteczny sposób suszenia i przechowywania dużych ilości zboża bez ryzyka jego uszkodzenia. Polegał on na rozsypywaniu ziarna na podłodze oraz wydzielaniu poszczególnych partii za pomocą drewnianych przegród, dzięki czemu każdą dostawę można było magazynować oddzielnie. Obecnie budynek stanowi część nowej dzielnicy Europacity i przechodzi renowację, aby stworzyć przestrzeń sprzyjającą innowacjom oraz działalności kulturalnej.

Królewska Manufaktura Porcelany w Berlinie (KPM) (1763)
Manufaktura wyrafinowanego smaku
Nazwa KPM (Königliche Porzellan-Manufaktur) oraz jej słynne logo z kobaltowoniebieskim berłem są spuścizną króla Prus Fryderyka II Wielkiego, który w 1763 roku uczynił manufakturę wzorcowym przedsiębiorstwem wczesnej epoki industrializacji.
W 1872 roku zakład przeniesiono do obecnej siedziby nad Szprewą. Kompleks dysponował własnym portem, do którego statki dostarczały surowce potrzebne do produkcji, a gotową porcelanę eksportowano stąd do odbiorców na całym świecie. Mimo postępu technologicznego, wiele procesów produkcyjnych do dziś wykonywanych jest ręcznie, zgodnie z wielowiekową tradycją rzemieślniczą.
Wzornictwo i dekoracje porcelany KPM zawsze odzwierciedlały ducha swoich czasów. Na przełomie XIX i XX wieku popularne były bogato złocone zdobienia. W okresie I wojny światowej pojawiał się motyw Żelaznego Krzyża. Pod koniec lat 20. XX wieku dominowały proste formy inspirowane ideami Deutscher Werkbund i Bauhausu, natomiast podczas II wojny światowej często wykorzystywano motywy polnych kwiatów. W 2018 roku oferta manufaktury została wzbogacona o porcelanowy kubek podróżny, łączący tradycyjne rzemiosło ze współczesnym stylem życia.
W 2003 roku kompleks KPM został gruntownie odnowiony według projektu renomowanej pracowni architektonicznej Gerkan, Marg & Partners. Obecnie zwiedzający mogą uczestniczyć w wycieczkach po manufakturze, poznając ponad 250-letnią historię jednej z najbardziej prestiżowych wytwórni porcelany w Europie.

Niemieckie Muzeum Techniki (1983)
Innowacyjna technologia w parze z elegancką formą — od zawsze jedno inspirowało drugie. Maszyny parowe zdobiono jak antyczne świątynie, lokomotywy zamieniały się w opływowe cuda, a samochody stawały się ikonami stylu. Każdy z tych wynalazków miał swoje praktyczne zadanie, ale żeby ludzie naprawdę je pokochali, musiały też dobrze wyglądać. W Technikmuseum można zobaczyć mnóstwo świetnych przykładów tego, jak funkcja i forma wzajemnie się napędzają.

Ogród Politechniki Berlińskiej (po 1900 roku)
Miejsce nauki poprzez praktykę
Po 1900 roku w szkolnictwie wyższym nastąpiła prawdziwa rewolucja: coraz większy nacisk zaczęto kłaść na naukę poprzez bezpośrednie doświadczenie i praktykę. Studenci architektury nie ograniczali się już wyłącznie do studiowania rysunków i teorii, lecz analizowali autentyczne elementy historycznych budowli.
W ogrodzie Politechniki Berlińskiej można do dziś zobaczyć trzy takie architektoniczne relikty:
arkadę z 1860 roku, pochodzącą z wejścia do zakładów Borsiga przy Chausseestraße,
parę kolumn doryckich z nieistniejącego już pobliskiego Mostu Charlottenburskiego,
kolumnę jońską z bramy wejściowej berlińskiej katedry, zaprojektowanej przez Karla Friedricha Schinkla i stojącej niegdyś przy Lustgarten.
Elementy te służyły jako materiał dydaktyczny, umożliwiając studentom badanie historycznych stylów architektonicznych i technik budowlanych na rzeczywistych przykładach.
W pobliżu znajduje się również zabytkowa nastawnia kolejowa, która do dziś wykorzystywana jest do szkolenia inżynierów ruchu i dyspozytorów. Otoczony budynkami Politechniki Berlińskiej (Technische Universität Berlin) ogród stanowi wyjątkową przestrzeń, w której zachowano niemal zapomniane świadectwa historii architektury i techniki.

Pierwsza Stała Wystawa Dobrobytu Pracowników (1903)
Centrum informacji o bezpieczeństwie i higienie pracy
Pod koniec XIX wieku zaczęły powstawać pierwsze stowarzyszenia branżowe i organizacje ubezpieczeń wypadkowych, które skutecznie zabiegały o wprowadzenie przepisów chroniących pracowników przed zagrożeniami w miejscu pracy. Ich działania przyczyniły się do rozwoju nowoczesnych standardów bezpieczeństwa i higieny pracy.
W 1903 roku w Berlinie otwarto Pierwszą Stałą Wystawę Dobrobytu Pracowników, która stała się ważnym centrum edukacji i informacji na temat ochrony zdrowia pracowników. Prezentowano tam zagadnienia związane z bezpieczeństwem pracy, takie jak stosowanie środków ochrony osobistej, ergonomiczne projektowanie stanowisk pracy, warunki sanitarne oraz prawidłowe odżywianie.
Odwiedzający mieli dostęp do bogatej kolekcji eksponatów, filmów instruktażowych i publikacji fachowych. Organizowano również szkolenia praktyczne przy maszynach, podczas których można było poznać bezpieczne metody pracy i najnowsze rozwiązania techniczne służące ochronie zdrowia pracowników.
Wystawa ta stała się prekursorem otwartego w 1993 roku w Dortmundzie DASA – Niemieckiej Wystawy Bezpieczeństwa i Higieny Pracy (Deutsche Arbeitsschutzausstellung), jednej z największych instytucji popularyzujących wiedzę o środowisku pracy i bezpieczeństwie zawodowym.
Historyczny budynek dawnej wystawy przetrwał do dziś i obecnie jest wykorzystywany przez PTB (Physikalisch-Technische Bundesanstalt) – Niemiecki Instytut Metrologii. Stanowi on świadectwo wczesnych wysiłków na rzecz poprawy warunków pracy i ochrony zdrowia pracowników w epoce gwałtownej industrializacji.

Przepompownia Ścieków VII Systemu Promienistego (1883)
Nowoczesna kanalizacja dla rozwijającego się miasta
Aby skutecznie oczyszczać ścieki i odprowadzać je poza granice miasta, urbanista James Hobrecht w 1873 roku wprowadził tzw. system promienisty kanalizacji. Do 1909 roku na terenie Berlina powstało dwanaście przepompowni ścieków. W połączeniu z rozbudową sieci wodociągowej innowacja ta znacząco poprawiła warunki sanitarne i przyczyniła się do wyraźnego spadku śmiertelności w szybko rosnącym mieście.
Przepompownia VII została wzniesiona w 1883 roku na wąskim dziedzińcu, pośród typowych berlińskich kamienic czynszowych i warsztatów rzemieślniczych. Po stu latach działalności została wyłączona z eksploatacji, jednak zachowała się niemal w całości. Do dziś przetrwał nawet okrągły osadnik piasku, w którym oczyszczano wodę przed jej przepompowaniem na pola irygacyjne położone na obrzeżach miasta.
W 1989 roku w dawnym obiekcie uruchomiono młodzieżowe centrum kultury „Die Pumpe” („Pompa”). W historycznej hali z zachowaną pompą dwutłokową organizowane są wydarzenia kulturalne, koncerty oraz usługi cateringowe.

PTB – Niemiecki Instytut Metrologii (1887)
Pałace nauki dla precyzyjnych pomiarów
Rozwój przemysłu pod koniec XIX wieku wymagał coraz dokładniejszych metod pomiaru. Szczególnym wyzwaniem była dynamicznie rozwijająca się branża elektrotechniczna, dla której nie istniały jeszcze odpowiednio precyzyjne standardy i przyrządy pomiarowe. Rozwiązania tego problemu poszukiwali przemysłowiec Werner von Siemens oraz wybitny fizyk Hermann von Helmholtz.
Z ich inicjatywy w 1887 roku powołano Physikalisch-Technische Reichsanstalt (PTR) – Cesarski Instytut Fizyczno-Techniczny. Była to pierwsza na świecie państwowa instytucja badawcza zajmująca się zarówno nauką podstawową, jak i tworzeniem wzorców pomiarowych dla przemysłu.
Badania prowadzone w PTR przyczyniły się do rozwoju nowoczesnej fizyki i utorowały drogę narodzinom mechaniki kwantowej. Z instytutem związani byli najwybitniejsi naukowcy swojej epoki, m.in. Max Planck, Albert Einstein oraz Max von Laue, laureaci Nagrody Nobla i współtwórcy współczesnej fizyki.
Okres rządów nazistowskich stanowił jeden z najciemniejszych rozdziałów w historii instytucji. Jej prezesem został Johannes Stark, zagorzały zwolennik narodowego socjalizmu i propagator tzw. „niemieckiej fizyki”, która odrzucała wiele osiągnięć nowoczesnej nauki z przyczyn ideologicznych.
Po II wojnie światowej instytut odrodził się w Republice Federalnej Niemiec pod nazwą Physikalisch-Technische Bundesanstalt (PTB) – Federalny Instytut Fizyczno-Techniczny. Obecnie jest jedną z najważniejszych instytucji metrologicznych na świecie. PTB wyznacza i nadzoruje standardy pomiarowe, wspiera rozwój nauki i przemysłu oraz dba o to, aby jednostki miar i wyniki pomiarów były porównywalne i wiarygodne zarówno w Niemczech, jak i na całym świecie.
Historyczny kampus instytutu, z jego reprezentacyjnymi budynkami laboratoryjnymi i naukowymi, pozostaje symbolem związku między badaniami naukowymi, postępem technicznym i rozwojem nowoczesnego społeczeństwa przemysłowego.

Westhafen (1923)
Sprytnie zaprojektowany port śródlądowy
Na początku XX wieku transport towarowy w Berlinie przekroczył możliwości przeładunkowe portów Urbanhafen (Port Miejski przy Kanale Landwehry) oraz Humboldthafen (Port Humboldta) [obiekt 17]. W odpowiedzi na rosnące potrzeby gospodarki otwarto Osthafen (Port Wschodni) w dzielnicy Stralau w 1913 roku, a następnie Westhafen (Port Zachodni) w 1923 roku.
Westhafen, pomysłowo zaprojektowany port śródlądowy, odegrał kluczową rolę w rozwoju przemysłowym Berlina. Pierwotnie składał się z trzech basenów portowych. Centralny basen otaczały budynki administracyjne, magazyny, spichlerz zbożowy, dźwigi przeładunkowe oraz kasyno z kafeterią. Znajdował się tu nawet kościół przeznaczony dla żeglarzy i szyprów barek.
Wieża budynku administracyjnego pełniła funkcję charakterystycznego punktu orientacyjnego i wskazywała drogę statkom niczym latarnia morska.
Port jest nadal zarządzany przez Berliner Hafen- und Lagerhausgesellschaft (BEHALA), czyli Berlińskie Przedsiębiorstwo Portów i Magazynów. Oprócz zabytkowej części Westhafen dysponuje dziś nowoczesną infrastrukturą przeładunkową, w tym dźwigami obsługującymi ładunki ciężkie, towary masowe oraz kontenery. Dzięki temu port pozostaje ważnym elementem systemu transportowego i logistycznego Berlina.

Widok na Elektrociepłownię Charlottenburg (1900–1966)
Stulecie rozbudowy i modernizacji
Rzadko można znaleźć elektrownię, której kolejne etapy rozwoju są tak wyraźnie widoczne jak w przypadku Elektrociepłowni Charlottenburg. Jej historia odzwierciedla ponad sto lat przemian technologicznych w dziedzinie wytwarzania energii.
Pierwotny zakład został wzniesiony w 1900 roku przez inżyniera Georga Klingenberga, który później zasłynął jako twórca słynnej Elektrowni Klingenberg w Berlinie. Energię elektryczną przesyłano za pomocą kabli poprowadzonych przez most dla pieszych Siemenssteg, który jednocześnie umożliwiał pracownikom bezpieczne przekraczanie Szprewy.
W kolejnych dziesięcioleciach kompleks był systematycznie rozbudowywany. Powstały między innymi:
transformatorownia w stylu późnego ekspresjonizmu (1925),
kotłownia zaprojektowana jako monumentalna, pionowo ukształtowana bryła sześcianu (1953),
elektrownia gazowo-turbinowa (1975),
instalacja odsiarczania spalin (1989),
instalacja odazotowania spalin (1994).
Każdy z tych etapów odzwierciedlał zmieniające się wymagania techniczne, rosnące zapotrzebowanie na energię oraz coraz wyższe standardy ochrony środowiska.
Współczesny obiekt, wyróżniający się charakterystyczną formą wielkiego pomarańczowego bloku, jest eksploatowany przez firmę Vattenfall i nadal stanowi ważny element systemu energetycznego Berlina.
Wskazówka: Tuż za rogiem znajduje się galeria rzeźby należąca do słynnej odlewni artystycznej Bildgießerei Noack, jednej z najstarszych i najbardziej renomowanych odlewni rzeźb w Europie: noack.berlin.

Widok na elektrociepłownię Moabit
Ta elektrownia została uruchomiona w 1900 roku. Zlokalizowano ją nie w centrum miasta, lecz na jego obrzeżach, w dogodnym miejscu zapewniającym możliwość dalszej rozbudowy. Korzyści były oczywiste: węgiel dostarczano statkami i koleją, wodę do chłodzenia czerpano z kanału, a ścisłe centrum miasta było wolne od dymiących kominów. Imponująca fasada elektrowni odzwierciedlała dumę z nowoczesnej technologii. Budynek zaprojektował Franz Schwechten, nadworny architekt cesarza Wilhelma II. Od 2013 roku elektrownia wykorzystuje również biomasę jako źródło energii.

Zajezdnia tramwajowa Moabit (1901) – Classic Remise Berlin (2003)
Od tramwajów do samochodów zabytkowych – cóż za postęp!
Około 1900 roku po ulicach Berlina zaczęły kursować tramwaje elektryczne, zastępując dotychczasowe tramwaje konne i parowe. Aby zapewnić miejsce do garażowania, konserwacji i naprawy tych pojazdów, wybudowano osiem zajezdni tramwajowych.
Zajezdnia w Moabicie była największą tego typu w Europie i obsługiwała 10 linii tramwajowych. Hala z czterema nawami mogła pomieścić 320 wagonów na 24 torach. O sprawne funkcjonowanie całego obiektu dbało ponad 1000 pracowników.
Po zakończeniu eksploatacji tramwajów w Berlinie Zachodnim w 1964 roku zajezdnia została zamknięta. Od 2003 roku mieści się tu Classic Remise Berlin – centrum poświęcone samochodom zabytkowym, gdzie można podziwiać klasyczne pojazdy, a także korzystać z usług związanych z ich renowacją i przechowywaniem.