Lotnicy i Skowronki - Przemysłowe Dziedzictwo Berlina

Tematyczna trasa „Lotnicy i Skowronki”, opracowana przez Berlińskie Centrum Kultury Przemysłowej (Berlin Center for Industrial Culture). Startseite - Berliner Zentrum Industriekultur.

Tempelhofer Feld od końca XVIII wieku służył jako teren parad wojskowych i ćwiczeń. Od końca XIX wieku stał się także miejscem prób lotniczych. Nad polem unosiły się balony gazowe, sterowiec hrabiego von Zeppelina oraz samoloty silnikowe braci Wright, wzbudzając zachwyt mieszkańców miasta, którzy tłumnie przybywali w to miejsce. W weekendy teren ten był popularnym celem wycieczek.

Pierwsze lotnisko dla cywilnego ruchu lotniczego otwarto w 1923 roku. Szybko okazało się ono zbyt małe i musiało być wielokrotnie rozbudowywane z powodu gwałtownie rosnącej liczby pasażerów. Budowę dzisiejszego lotniska Tempelhof rozpoczęto w okresie rządów nazistowskich. Ernst Sagebiel zaprojektował „lotnisko świata” jako element przekształcania Berlina w światową stolicę Germanię. Lokalizacja lotniska została wyznaczona wzdłuż osi symetrii, nawiązującej do pomnika narodowego na Kreuzbergu.

Kompleks składa się z elipsy pola lotniska oraz ogromnego zespołu budynków. Tworzy go sekwencja symetrycznie rozmieszczonych elementów: dziedziniec flankowany skrzydłami biurowymi, budynek recepcyjny z halą odlotów za nim, a całość dopełnia łuk hangarów o długości 1230 metrów, podzielony wieżami klatek schodowych, z zadaszonym molo pośrodku. Z około 7300 pomieszczeniami obiekt ma rozmiary niewielkiego miasta.

W czasie II wojny światowej prace budowlane w dużej mierze ustały. W latach 1939–1945 zakłady zbrojeniowe wykorzystywały budynek do produkcji samolotów myśliwskich. Obiekt pozostał niedokończony, a ruch lotniczy nadal odbywał się na pierwszym lotnisku z 1923 roku.

Dopiero pod rządami amerykańskich aliantów, którzy wykorzystywali Tempelhof jako bazę lotniczą, rozpoczął się ruch lotniczy w w dużej mierze ukończonym już budynku lotniska. W okresie zimnej wojny most powietrzny do Berlina przyniósł lotnisku światową sławę jako bramie do wolnego świata. Stopniowo obiekt został otwarty dla lotnictwa cywilnego.

Od lat 50. XX wieku przyloty gwiazd przywróciły do Berlina Zachodniego dawno utracony blask i glamour. Cały kompleks lotniska objęto ochroną konserwatorską w 1995 roku, a w 2008 roku ruch lotniczy został ostatecznie wstrzymany. Dziś Tempelhof jest symbolicznym miejscem, ściśle związanym z wzlotami i upadkami historii Berlina.

Od 2010 roku Tempelhofer Feld jest otwarte dla publiczności. Ogromna przestrzeń, oferująca dużo miejsca do wypoczynku i aktywności, zachwyca mieszkańców Berlina oraz gości z całego świata. Ponownie stała się popularnym celem turystycznym. Jednocześnie Tempelhofer Feld, położone w samym sercu metropolii, stanowi cenne siedlisko roślin i rzadkich gatunków zwierząt. Skowronek zakłada swoje gniazda na łąkach pomiędzy pasami startowymi.

W 2014 roku berlińczycy w referendum odrzucili zabudowę tego terenu. Wyjątkowość Tempelhofer Feld inspiruje silne zaangażowanie obywatelskie. Obecne sposoby użytkowania oraz plany na przyszłość są opracowywane w procesach partycypacyjnych.